Εναλλακτική Πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ

Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ

Το Πρόγραμμα που παρουσιάζει ο ΣΥΡΙΖΑ στον ελληνικό λαό, είναι ένα πρόγραμμα αγώνων για τη διεκδίκηση λύσεων στα μεγάλα και οξυμένα προβλήματα των εργαζομένων, που πλήττονται καίρια από την υπάρχουσα κατάσταση, την κρίση και τις πολιτικές που την προκάλεσαν.

Είναι ένα πρόγραμμα διαμόρφωσης και συγκρότησης μιας νέας πολιτικής και κοινωνικής πλειοψηφίας για την υλοποίηση ώριμων ριζικών κοινωνικών και πολιτικών αλλαγών , μεταρρυθμίσεων και μετασχηματισμών στην κατεύθυνση του σοσιαλισμού.

Οι προγραμματικοί μας στόχοι συνιστούν πρόταση ρήξης με το σημερινό σύστημα και υπέρβασής του. Οι στόχοι αυτοί είναι άμεσα διεκδικήσιμοι και εφόσον αναπτυχθούν οι αντίστοιχοι αγώνες, κάποιοι από αυτούς μπορούν να επιτευχθούν ακόμη και σήμερα. Έχουμε ωστόσο επίγνωση ότι η υλοποίηση του προγράμματος στο σύνολό του προϋποθέτει διαφορετικούς κοινωνικούς και πολιτικούς συσχετισμούς και διαφορετικές δομές εξουσίας, που καλείται να διεκδικήσει και να επιβάλει το ταξικό και κοινωνικό κίνημα και ο δικός μας αγώνας.

Το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ είναι καρπός συλλογικής προσπάθειας, αποτέλεσμα της δράσης και της σκέψης χιλιάδων αριστερών, φίλων της αριστεράς και άλλων πολιτών που προσβλέπουν σ’ αυτήν. Η διαδικασία σύνταξής του προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ είναι μια συνεχής και ανοιχτή διαδικασία, άρρηκτα συνδεδεμένη με τους αγώνες μας, αναπόσπαστα δεμένη με τις προϋποθέσεις υλοποίησής του.

Ο κόσμος, ο ιμπεριαλισμός και η κρίση

Η παγκόσμια οικονομική κρίση, που εκδηλώθηκε αρχικά και με ένταση στον χρηματοπιστωτικό τομέα, εξελίσσεται ραγδαία σε γενικευμένη δομική κρίση του καπιταλιστικού συστήματος. Κρίση που πλήττει πριν απ΄όλα τους εργαζόμενους σ΄όλο τον κόσμο. Είναι ταυτόχρονα κρίση περιβαλλοντική, κοινωνική, αξιών και θεσμών. Κρίση στρατηγικής και ηγεμονίας των δυνάμεων του κεφαλαίου και του ιμπεριαλισμού. Παράγοντας ανακατάταξης δυνάμεων στον κόσμο. Η μεγάλη και πολύπλευρη αυτή κρίση, δεν μειώνει τους κινδύνους που συνεπάγεται για την ειρήνη η λογική των δυνάμεων του Ιμπεριαλισμού. Αντίθετα, μπορεί να οδηγήσει στην ενίσχυση του κρατικού αυταρχισμού παντού στον κόσμο και σε πολεμικές επεμβάσεις. Η απειλή του πολέμου και ο ίδιος ο πόλεμος στο πλαίσιο της στρατηγικής των ΗΠΑ, γίνονται μόνιμα συστατικά και μέσα ελέγχου των αγορών των φυσικών πόρων, καθώς και μηχανισμοί γεωπολιτικών αναδιατάξεων.

Η συντονισμένη δράση λαών, κινημάτων, και όλων ανεξαιρέτως των δυνάμεων που αγωνίζονται για έναν κόσμο χωρίς πολέμους, μπορεί να σταθεί φραγμός στον επικίνδυνο κατήφορο που οδηγούν οι δυνάμεις του κεφαλαίου και του ιμπεριαλισμού τον κόσμο. Η αντίσταση στον πόλεμο πρέπει να γίνει αφορμή για μια μονιμότερη και βαθύτερη σύνδεση των κινημάτων που αγωνίζονται για κοινωνική δικαιοσύνη με τις ευρύτερες οικολογικές και φιλειρηνικές δυνάμεις.

Η κρίση που βιώνουμε είναι αποτέλεσμα και προϊόν του ίδιου του καπιταλιστικού συστήματος. Μετά την δεκαετία του ΄70, στο πλαίσιο της νεοφιλελεύθερης πολιτικής, της πλήρους απελευθέρωσης των αγορών και της ιδιωτικοποίησης των πάντων, το κεφάλαιο άρχισε να εισβάλει στη σφαίρα των δημόσιων συλλογικών αγαθών σε πρωτοφανές εύρος και βάθος. Μετέτρεψε έτσι και τις πιο στοιχειώδεις ανάγκες των εργαζομένων σε αντικείμενο άγριας κερδοσκοπίας. Αυτό σε συνδυασμό με τη συνολική αλλαγή του συσχετισμού σε βάρος των δημόσιων και υπέρ των ιδιωτικών συμφερόντων και του καπιταλιστικού κέρδους, είχε ως αποτέλεσμα μια τεράστια αναδιανομή του παραγόμενου πλούτου σε βάρος της εργασίας και μια πρωτοφανή συρρίκνωση του δημόσιου τομέα και των δημόσιων συλλογικών αγαθών.

Η κατάσταση αυτή, με κυρίαρχα χαρακτηριστικά τις ακραίες μορφές κοινωνικής πόλωσης, τις πολεμικές επεμβάσεις και τις περιβαλλοντικές κρίσεις και καταστροφές, διαμορφώθηκε σε συνθήκες ανατροπής των όρων της ταξικής πάλης υπέρ του κεφαλαίου και σε βάρος της εργατικής τάξης και των άλλων εργαζόμενων τάξεων σ΄ όλο τον κόσμο. Ειδικότερα διαμορφώθηκε στο έδαφος: α) της σοβαρής κάμψης του εργατικού κινήματος στην Ευρώπη απ΄ τις αρχές της δεκαετίας του ΄80 και μετά, β) της απότομης υποχώρησης των σοσιαλιστικών ιδεών ως αποτέλεσμα της κατάρρευσης των καθεστώτων του «υπαρκτού σοσιαλισμού» και γ) της επιρροής των νεοσυντηρητικών ιδεολογημάτων, που βρήκαν πρόσφορο έδαφος ακόμα και σε τμήματα της αριστεράς.

Οι κρίσεις είναι σύμφυτες με τον καπιταλισμό. Τις γεννάει το ίδιο το σύστημα, που όμως διαθέτει και ισχυρούς μηχανισμούς, για να τις υπερβαίνει και να ανασυντάσσεται. Στην κατεύθυνση αυτή προωθούνται ευρύτατες κρατικές παρεμβάσεις με τις οποίες επιχειρείται η σταθεροποίηση και ανασυγκρότηση του καπιταλισμού. Ταυτόχρονα οι κυρίαρχες πολιτικές και οικονομικές δυνάμεις επιδιώκοντας με κάθε τρόπο να φορτώσουν το κόστος της κρίσης στον εργαζόμενο λαό και να διασφαλίσουν μακροπρόθεσμα την κυριαρχία του κεφαλαίου, δεν διστάζουν να «ξεχνούν» προσωρινά τα ιδεολογήματα για την «αυτονομία» της οικονομίας, το «αόρατο χέρι» της αγοράς, το «μικρό κράτος» κ.λπ.

Μια τέτοια ανασυγκρότηση όμως, δεν περιορίζεται μόνο στη σφαίρα της οικονομίας. Αναγκαστικά θα οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές στο συσχετισμό δυνάμεων σε παγκόσμια κλίμακα και ταυτόχρονα θα δημιουργήσει δυνατότητες ανάπτυξης ισχυρών κοινωνικών αντιστάσεων. Οι σημαντικές αλλαγές, που έγιναν τα τελευταία χρόνια σε διάφορες περιοχές του κόσμου, δείχνουν ότι παρά τις μεγάλες δυσκολίες και τις προσπάθειες του ιμπεριαλισμού, οι αγώνες των λαών μπορούν να οδηγήσουν σε θετικές αλλαγές και ν΄ ανοίξουν νέους δρόμους για τη δημοκρατία και την κοινωνική απελευθέρωση.

Η Ευρώπη και η κρίση

Η τρέχουσα κρίση έχει πλήξει όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναδεικνύοντας το πλήρες αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει το νεοφιλελεύθερο μοντέλο στην κλίμακα ολόκληρης της Ευρώπης. Το μοντέλο αυτό έχει θεσμοποιηθεί με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και τις μετέπειτα ευρωπαϊκές συνθήκες και έχει παραπέρα εδραιωθεί με την αποδοχή της ηγεμονίας των ΗΠΑ και με την αναγνώριση της πρωτοκαθεδρίας του ΝΑΤΟ, της στρατιωτικοποίησης της Ευρώπης. Οι πολιτικές δυνάμεις, συντηρητικές αλλά και σοσιαλδημοκρατικές, που διαχειρίστηκαν τις τύχες της Ευρώπης υπό αυτούς τους όρους οδήγησαν στη διεύρυνση των ανισοτήτων, στην εξάπλωση της ανεργίας, της επισφαλούς εργασίας και της φτώχειας, στην αποδόμηση του κράτους πρόνοιας, στη διαιώνιση των οικολογικών ελλειμμάτων, στην υπονόμευση των δημοκρατικών δικαιωμάτων, στη συρρίκνωση της δημόσιας σφαίρας γενικά και στην απόπειρα διάλυσης της παιδείας, όπως και σε αντιμεταναστευτικές πολιτικές που προωθούν μια περίκλειστη Ευρώπη με τη μορφή φρουρίου. Αλλά και αριστερά κόμματα όταν συμμετείχαν σε εγχειρήματα συνδιαχείρισης, απέτυχαν κατά κανόνα να υπερασπίσουν τα συμφέροντα των λαϊκών τάξεων και την ειρήνη και υποχρεώθηκαν να εφαρμόσουν τα νεοφιλελεύθερα δόγματα και την επιθετική πολιτική. Το όλο εγχείρημα της ευρωπαϊκής ενοποίησης οδηγήθηκε έτσι σε βαθιά κρίση, χωρίς οι κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις να αντλήσουν τα αναγκαία διδάγματα από τα «όχι» των Γάλλων και Ολλανδών πολιτών στο λεγόμενο Ευρωσύνταγμα και το «όχι» των Ιρλανδών πολιτών στην Συνθήκη της Λισαβόνας.

Στις συνθήκες της κρίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι κυβερνήσεις των χωρών της Ε.Ε. εφαρμόζουν ακραία αντεργατικά προγράμματα, προωθούν αυταρχικά μέτρα για να αντιμετωπίσουν την ογκούμενη δυσαρέσκεια των εργαζομένων και γενικά επιχειρούν με κάθε τρόπο αφενός να φορτώσουν τα βάρη της κρίσης στους εργαζόμενους και αφετέρου να διασφαλίσουν τα συμφέροντα του μεγάλου κεφαλαίου.

Σε αυτό το πλαίσιο και σε συνθήκες κρίσης, οι ιδέες και οι αξίες της Αριστεράς έρχονται πολύ πιο έντονα στο προσκήνιο και ο διεθνικός χαρακτήρας του αγώνα της αναδεικνύεται ως καθοριστικός. Για εμάς, η διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης και η Ευρώπη συνολικά αποτελούσαν πάντα σημαντικό πεδίο ταξικών και κοινωνικών αγώνων, πεδίο όπου οι ιδέες της Αριστεράς σε μία χώρα τροφοδοτούν και γονιμοποιούν εκείνες στις άλλες, πεδίο όπου η πολιτική της Αριστεράς δοκιμάζεται και οι στόχοι της βρίσκουν πρόσφορο έδαφος. Σε αυτή τη βάση, το πρόγραμμά που καταθέτουμε θέτει ως στόχο την οριστική ήττα του νεοφιλελευθερισμού στην κλίμακα της Ευρώπης, επιδιώκει να αλλάξουμε την Ευρώπη και διεκδικεί μια Ευρώπη αποπυρηνικοποιημένη, ειρηνική, χωρίς ΝΑΤΟ, μια Ευρώπη χωρίς ανεργία, με κοινωνική ασφάλεια, υγειονομική περίθαλψη και πλήρη δικαιώματα για όλους και όλες ανεξαιρέτως, μια Ευρώπη της δημοκρατίας, της παιδείας και του πολιτισμού, μια Ευρώπη οικολογική και φεμινιστική, μια Ευρώπη του σοσιαλισμού με δημοκρατία και ελευθερία.

Γι΄ αυτό και οι προγραμματικοί στόχοι του ΣΥΡΙΖΑ δεν διαμορφώνονται στο πλαίσιο των περιορισμών που απορρέουν από τους υφιστάμενους συσχετισμούς δυνάμεων στην Ελλάδα, την Ευρώπη και τον κόσμο. Ούτε συμβιβάζονται με τους αντίστοιχους καταναγκασμούς, γιατί βρίσκονται σε ριζική αντίθεση με τις κυρίαρχες σήμερα πολιτικές και τα συμφέροντα που υπηρετούν. Οι προγραμματικοί μας στόχοι δεν περιορίζονται από την ένταξη της Ελλάδας στον ΝΑΤΟ, ενώ είναι σε αντιπαράθεση με το Σύμφωνο Σταθερότητας.

Η Ελλάδα στη δίνη της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης

Η κρίση στη χώρα μας ενδέχεται να προσλάβει μεγαλύτερο βάθος και να διαρκέσει περισσότερο από ό,τι σε άλλες χώρες. Γιατί εκτός απ΄ το ότι, όπως και οι άλλες χώρες μέλη της Ε.Ε. υιοθέτησε πλήρως το νεοφιλελεύθερο μοντέλο ανάπτυξης, που αποδείχθηκε σαθρό και ευάλωτο σε βαθιές κρίσεις και το οποίο στηρίχθηκε σε ένα διαρκώς διευρυνόμενο δανεισμό του δημοσίου, των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων σε πρωτοφανή επίπεδα, η οικονομική δομή της είναι ευάλωτη και για τους παρακάτω λόγους: α) Η παραγωγική της βάση της ελληνικής οικονομίας είναι ισχνή και τα διαρθρωτικά της ελλείμματα τεράστια καθώς στηρίχθηκε σε τομείς όπως από ο τουρισμός, η ναυτιλία και η οικοδομή, κλάδοι που πλήττονται πρώτοι και με ιδιαίτερη ένταση απ΄ την κρίση. β) Το πιο ισχυρό τμήμα του ελληνικού κεφαλαίου, οι τράπεζες, αλλά άλλες μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις, με την επέκτασή τους στα Βαλκάνια, τη νοτιοανατολική Ευρώπη είναι εκτεθειμένες στην κρίση, που σ΄αυτές τις περιοχές εκδηλώνεται με ιδιαίτερα βίαιο τρόπο. Η πολιτική που άσκησαν οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. κατέστησαν την οικονομική δομή της χώρας ακόμη πιο ευάλωτη γιατί, εκτός των άλλων, την εποχή που άλλες χώρες επέλεγαν να επενδύσουν στην παιδεία, στην επιστημονική έρευνα και στην καινοτομία, η χώρα «επένδυε» στην Ολυμπιάδα και στους εξοπλισμούς.

Τόσο τα δεδομένα της παγκόσμιας κρίσης, όσο και εκείνα που χαρακτηρίζουν ειδικά τη χώρα μας, έχουν αρχίσει να γίνονται ευρύτερα κατανοητά. Σήμερα έχει χρεοκοπήσει η αντίληψη που υποκαθιστούσε την ανάγκη της διεύρυνσης της παραγωγικής βάσης της χώρας με τις χρηματοπιστωτικές φούσκες. Που διακήρυσσε ότι η πολύχρονη λιτότητα και η ιδιοποίηση τεράστιων κερδών απ΄ το κεφάλαιο, θα οδηγήσει σε επενδύσεις και ανάπτυξη, ενώ απλά ξαναμοίραζε τον παραγόμενο πλούτο σε βάρος εκείνων που πραγματικά τον παράγουν, κάνοντας τους πλούσιους, προκλητικά, πλουσιότερους. Αυτή η ίδια αντικοινωνική αντίληψη ήταν που δικαιολόγησε την εκχώρηση του δημόσιου πλούτου στο ιδιωτικό κεφάλαιο. Αυτή ήταν, τέλος, η αντιδημοκρατική αντίληψη, που αναγνώριζε απόλυτη προτεραιότητα στην οικονομία και τους δήθεν «σιδερένιους νόμους» της αγοράς, υποβάλλοντας την ιδέα ότι η πολιτική δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια «ουδέτερη» τεχνοκρατική διαχείριση.

Η κατανόηση, αυτών των θεμάτων από ευρύτερες λαϊκές δυνάμεις, ανοίγει νέες μεγάλες δυνατότητες για την Αριστερά. Με την προϋπόθεση ότι η Αριστερά δεν θα αρκείται μόνο στην κριτική του νεοφιλελευθερισμού όσο καταστροφικός και αν αποδείχτηκε αυτός. Ούτε θα περιορίζει την πολιτική της στο πλαίσιο της προοπτικής της ανασυγκρότησης του καπιταλισμού, όσο «νέα» ή «πράσινη» και αν αυτή εμφανίζεται.

Η Αριστερά, αντίθετα, οφείλει να προτείνει μια προοπτική διεξόδου από την κρίση που θα απαντά στα συγκεκριμένα προβλήματα που μπαίνουν κάθε φορά. Και με όρους που θα αντιτίθενται τόσο στις προσπάθειες ενίσχυσης των νεοφιλελεύθερων ιδεολογημάτων και πολιτικών, όσο και στις προσπάθειες ανασυγκρότησης του καπιταλιστικού συστήματος συνολικότερα. Δηλαδή με όρους που τελικά θα αμφισβητούν το πλαίσιο του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Η πρόταση της Αριστεράς δεν μπορεί να αρκείται σε διορθωτικές προτάσεις στα μέτρα και τις μορφές παρέμβασης που προωθούν οι κυρίαρχες δυνάμεις του κεφαλαίου. Ούτε να αξιώνει μόνο τη διεύρυνση του κράτους, που δήθεν θα «ρυθμίσει» ή θα «εξυγιάνει» τις δυνάμεις της αγοράς και θα καταστήσει τον καπιταλισμό «ηθικότερο».

Ο ΣΥΡΙΖΑ και η Αριστερά, με σαφή οριοθέτηση από λογικές κεντροαριστεράς και συνδιαχείρισης του συστήματος, οφείλει να συγκροτεί τον εαυτό της, ως ισχυρή δύναμη πολύμορφης κοινωνικής και πολιτικής αντίστασης, ως πόλο επεξεργασίας και προβολής πειστικών εναλλακτικών προτάσεων και πολιτικής, που θα συμβάλουν στη συγκρότηση μιας νέας πολιτικής και κοινωνικής πλειοψηφίας, που θα δρα σε όφελος των συμφερόντων των εργαζομένων και των πλατιών λαϊκών στρωμάτων. Γι΄αυτό η πρόταση της Αριστεράς οφείλει να απαντήσει συγκεκριμένα σε όλα τα ζητήματα που αφορούν στην κρίση αλλά να το κάνει ανοίγοντας τη συζήτηση για τις αλλαγές στο κράτος και για την προοπτική μιας διαφορετικής οργάνωση της κοινωνίας.

Η εναλλακτική πολιτική μας πρόταση

Οι αλλαγές, που προτείνει με το πρόγραμμά του ο ΣΥΡΙΖΑ, συνδέονται άμεσα με το στόχο μιας εναλλακτικής πολιτικής λύσης με επίκεντρο τις δυνάμεις της ριζοσπαστικής αριστεράς, που θα υπερβαίνει το δικομματισμό και θα κινείται σε αντινεοφιλελεύθερη, αντικαπιταλιστική κατεύθυνση, στην προοπτική του σοσιαλισμού. Μια τέτοιας σημασίας και περιεχομένου πολιτική πρόταση, προϋποθέτει την αλλαγή των σημερινών συσχετισμών στο πολιτικό και κοινωνικό πεδίο. Στην κατεύθυνση αυτή κινείται ο ΣΥΡΙΖΑ τόσο με τις προγραμματικές του θέσεις και τις πολιτικές του προτάσεις, όσο και με την ενωτική, αγωνιστική πολιτική του δράση, τη σταθερή συμμετοχή των δυνάμεών του στους λαϊκούς αγώνες και την πολιτική στήριξη των κινημάτων.

Γίνεται πλέον όλο και ευρύτερα κατανοητό ότι η διακυβέρνηση της χώρας δεν μπορεί να συνεχίζει να παραμένει υπόθεση εναλλαγής στην εξουσία των κομμάτων του δικομματισμού. Τα κόμματα αυτά, Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ, που κυβερνούν δεκαετίες, έχουν οδηγήσει τη χώρα στη σημερινή κατάσταση και παρά τις διαφορές τους, σε βασικά ζητήματα έχουν ταυτόσημες ή παραπλήσιες θέσεις. Κατά συνέπεια η αναδιάταξη του πολιτικού τοπίου σε προοδευτική αριστερή κατεύθυνση, έχει αποχτήσει επείγοντα χαρακτήρα. Αγωνιζόμαστε να ανατραπούν οι υπάρχοντες και να διαμορφωθούν νέοι συσχετισμοί δύναμης, που θα οδηγήσουν σε μια νέα πολιτική και κοινωνική πλειοψηφία για μια αριστερή διακυβέρνηση με πυρήνα τις δυνάμεις της Ριζοσπαστικής Αριστεράς. Οι εργαζόμενοι και η χώρα έχουν ανάγκη από μια κυβέρνηση που δεν θα ενεργεί για λογαριασμό των τραπεζών, των μονοπωλίων και των πολυεθνικών αλλά θα δρα σε όφελος των συμφερόντων της εργαζόμενης πλειοψηφίας, σε όφελος του λαού. Μιας αριστερής κυβέρνησης που θα προωθήσει ριζικές αλλαγές στις δομές και τις πολιτικές του κράτους, ώστε να έρθουν στο προσκήνιο και στη διεύθυνση της κοινωνίας οι ίδιοι οι εργαζόμενοι, ο ίδιος ο λαός.

Για το σκοπό αυτό επιδιώκουμε να συμβάλουμε:

Στη διαμόρφωση ενός ανατρεπτικού στο περιεχόμενό του πολιτικού σχεδίου μεγάλων πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών. Αλλαγών στο πολιτικό σύστημα, στο κράτος, στην οικονομία, στην κοινωνία, στον πολιτισμό. Τέτοιες είναι οι αλλαγές, οι μεταρρυθμίσεις, οι ρήξεις και οι μετασχηματισμοί που προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ με το πρόγραμμά του και αγωνίζεται γι΄ αυτές.

Στην ενεργοποίηση, την κινητοποίηση και πολιτικοποίηση των κοινωνικών δυνάμεων και των κοινωνικών αγώνων. Στη δυναμική ανάπτυξη των μαζικών κινημάτων, πρώτα απ΄ όλα των εργαζομένων, της νεολαίας, των αγροτών, των γυναικών, των οικολογικών κινημάτων, για μια πολιτική έξω απ΄ το πλαίσιο του δικομματισμού και των νεοφιλελεύθερων πολιτικών σε όφελος της μεγάλης πλειοψηφίας του εργαζόμενου λαού, των μισθωτών, των αγροτών, των αυτοαπασχολούμενων.

Στην γενικότερη ενίσχυση του ρόλου των εργαζομένων σ΄όλες τις σφαίρες της κοινωνικής και οικονομικής ζωής, όπως, στην παραγωγή, στην κατανάλωση, στην εκπαίδευση, στις δημόσιες επιχειρήσεις, στους τόπους εργασίας και κατοικίας, μέσα από τους θεσμούς και τα όργανα του μαζικού κινήματος αλλά και με την αυτοοργάνωσή τους και τη δημιουργία νέων συλλογικών μορφών παρέμβασης και κοινωνικού ελέγχου.

Στην προγραμματική συνεργασία των αριστερών, των κομμουνιστών, των οικολόγων, των σοσιαλιστών που απομακρύνονται από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές επιλογές, της εργαζόμενης και της προοδευτικής φοιτητικής νεολαίας και γενικότερα όλων όσων ενδιαφέρονται και αγωνίζονται για να ανοίξει ένας νέος δρόμος για τη δημοκρατική οργάνωση της κοινωνίας, της οικονομίας και των θεσμών.

Η απάντηση της Αριστεράς στην κρίση

Η αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης από τη σκοπιά των εργαζόμενων τάξεων αποτελεί για την αριστερά άμεσο και πρώτιστο καθήκον. Δεν έχουμε αυταπάτες ότι η όξυνση των κοινωνικών αντιθέσεων που προκαλείται στις συνθήκες της κρίσης μπορεί αυτόματα να οδηγήσει σε θετικές αλλαγές. Αντίθετα είναι ιστορικά εξακριβωμένο, ότι την κρίση την πληρώνει πρώτος ο εργαζόμενος λαός. Γι΄ αυτό η Αριστερά οφείλει να διεκδικήσει άμεσα και συγκεκριμένα μέτρα που θα περιορίζουν τις καταστροφικές συνέπειες της κρίσης. Θα στηρίζουν την απασχόληση, το εισόδημα και την ασφάλεια των εργαζομένων και θα αποτρέπουν τη μεταφορά του κόστους της κρίσης σε αυτούς. Τα μέτρα άμεσης αντίδρασης στις επιπτώσεις της κρίσης έχουν σήμερα απόλυτη προτεραιότητα και επείγοντα χαρακτήρα. Ωστόσο δεν συνιστούν από μόνα τους, όσο και αν είναι απαραίτητα, την ουσιαστική απάντηση της ριζοσπαστικής αριστεράς, που αγωνίζεται για βαθιές πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές.

Χρειαζόμαστε επομένως και ένα γενικότερο πολιτικό σχέδιο απάντησης στην κρίση σε αντικαπιταλιστική και όχι συνδιαχειριστική κατεύθυνση. Μέτρα και πολιτικές αντιμετώπισης των συνεπειών της κρίσης που να συναρθρώνονται σ΄ ένα συνεκτικό εναλλακτικό σχέδιο, σε αντίθεση προς εκείνα που εκπονούνται από τις κυρίαρχες πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις. Η διέξοδος από την κρίση που διεκδικούμε δεν μπορεί να βασίζεται σε «ευέλικτες» μορφές απασχόλησης, σε ενοικιαζόμενους εργαζόμενους, σε ανασφάλιστη εργασία. Ούτε μπορεί να στηρίζεται στην άντληση πόρων από το ξεπούλημα του δημόσιου πλούτου ή σε μέτρα που θα θέτουν τους εργαζόμενους στο κοινωνικό, στο πολιτικό και στο πολιτιστικό περιθώριο.

Η έξοδος από την κρίση που διεκδικούμε οφείλει να εντάσσεται προοπτικά σε μια στρατηγική υπέρβασης του ίδιου του καπιταλισμού. Οι εργαζόμενες τάξεις, οι νέες γενιές, η ελληνική κοινωνία συνολικά έχουν σήμερα την ευκαιρία όχι μόνο να οραματιστούν αλλά να διεκδικήσουν ένα καλύτερο μέλλον. Να απαιτήσουν μια κοινωνία αλληλεγγύης, ισότητας, ελευθερίας και δικαιοσύνης. Μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση και καταπίεση. Μια κοινωνία σοσιαλιστική.

Όλα τα παραπάνω – άμεσα μέτρα αντιμετώπισης των συνεπειών της κρίσης, το πολιτικό σχέδιο εξόδου απ΄ την κρίση και η σοσιαλιστική προοπτική αποτελούν για μας οργανικά μέρη μιας ενιαίας αγωνιστικής πορείας. Η αντιμετώπιση των άμεσων προβλημάτων και των μακροπρόθεσμων καθηκόντων θα συμβάλει απ΄ τη μια στην παραπέρα απονομιμοποίηση του νεοφιλελευθερισμού και από την άλλη, θα ανοίγει το δρόμο για αναζήτηση πειστικών απαντήσεων σε συγκεκριμένα αλλά και θεμελιώδη ζητήματα όπως: Τι παράγουμε και πώς το παράγουμε. Πώς διανέμουμε τον παραγόμενο πλούτο και τι καταναλώνουμε. Πώς αναπαράγουμε την κοινωνία μας και τους εαυτούς μας. Πώς προστατεύουμε και αξιοποιούμε δημιουργικά το περιβάλλον. Πώς αποκτούμε, αναπτύσσουμε και χρησιμοποιούμε τη γνώση προς όφελος της κοινωνίας συνολικά. Πώς ορίζουμε το δημόσιο χώρο και τα συλλογικά αγαθά. Πώς διαφυλάσσουμε την ατομικότητα και την ιδιαιτερότητα του καθενός και της καθεμιάς και συμβάλλουμε στη χειραφέτηση όλων. Πώς αντιλαμβανόμαστε τα κοινωνικά, τα πολιτικά και τα ατομικά δικαιώματα. Πώς συμβάλλουμε να οργανωθεί η δημοκρατία και οι θεσμοί. Πώς προκαλείται και διασφαλίζεται η ολόπλευρη συμμετοχή των ίδιων των εργαζομένων στη διαμόρφωση του τρόπου ζωής τους.

Για να απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα, για να συγκροτήσει, να επεξεργαστεί και να υλοποιήσει το σχέδιό της, η Αριστερά οφείλει αφ’ ενός να αξιοποιήσει τις πλούσιες εμπειρίες της και τις καλύτερες παραδόσεις και επεξεργασίες της, αλλά ταυτόχρονα να προχωρήσει σε μια τομή σε σχέση με το παρελθόν της.

Για να αποκτήσουν οι ιδέες της Αριστεράς την ηγεμονία στην κοινωνία, είναι αναγκαίο να διαμορφωθούν νέα κριτήρια για την παραγωγή και διανομή του πλούτου. Να αναζητηθεί και να διαμορφωθεί μια νέα αντίληψη για τις σχέσεις ανάμεσα στο κοινωνικό, στο κρατικό και στο ιδιωτικό, σε αντίθεση με τις επιδιώξεις του μεγάλου κεφαλαίου και της λογικής του κέρδους, που θα ενσωματώνει την κρατική παρέμβαση σε ένα συνολικό πολιτικό σχέδιο, που θα αναδεικνύει και θα στηρίζει τη σφαίρα των δημόσιων αγαθών, και ταυτόχρονα θα προβάλει την ανάγκη για βαθιούς μετασχηματισμούς, για ένα άλλο τρόπο οργάνωσης της κοινωνίας.

Στις συνθήκες της κρίσης αποχτά επείγοντα χαρακτήρα η αλληλεγγύη ανάμεσα στους εργαζόμενους και η οργάνωση του λαού. Πρέπει να πρωτοστατήσουμε ώστε να αναπτυχθεί παντού ένα πνεύμα αντίστασης στο νεοφιλελευθερισμό και την πολιτική που τον υπηρετεί, με στόχο την ενότητα των λαϊκών δυνάμεων, την ενότητα του εργατικού κινήματος και την ενίσχυση της αλληλεγγύης, με προτεραιότητα την υπεράσπιση των πιο αδύναμων, των φτωχών και των φτωχότερων απ΄ τους φτωχούς, που είναι οι άνεργοι, οι άστεγοι και η μεγάλη πλειοψηφία των μεταναστών. Η ενότητα και η αλληλεγγύη προσδίδουν αγωνιστική δύναμη και μπορούν να αποβούν ακατανίκητες. Οφείλουμε να υψώσουμε μια κοινωνική ασπίδα αλληλεγγύης και να εργαστούμε ώστε αυτή να είναι ενεργή παντού, όπου εκδηλώνεται η αυθαιρεσία της εργοδοσίας και του κράτους. Όπου επιχειρείται καταπάτηση δικαιωμάτων, προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, γυναικών και ανδρών, αλλοδαπών και ελλήνων. Ταυτόχρονα χρειάζεται να συμβάλουμε με τις προτάσεις μας και τη δράση μας στην ανάπτυξη διεκδικητικών αγώνων για βελτίωση της θέσης όλων των εργαζομένων, για αύξηση του εισοδήματος των εργατών, των μισθωτών, των αγροτών, των αυτοαπασχολούμενων. Για προσλήψεις με στόχο την αύξηση της απασχόλησης σε κοινωνικούς τομείς που υπολειτουργούν (υγεία, παιδεία κ.λπ.) και τη μείωση της ανεργίας.

Στροφή στην οικονομία, με κριτήριο τις κοινωνικές ανάγκες, για τη διεύρυνση της σφαίρας των δημόσιων συλλογικών αγαθών σε μια κοινωνία αλληλεγγύης

Οι αγώνες αυτοί εντάσσονται σ΄ ένα γενικότερο πολιτικό σχέδιο, που αποσκοπεί όχι μόνο να δώσει μια αριστερή απάντηση στην κρίση, αλλά και να αναδείξει την προτεραιότητα των κοινωνικών αναγκών απέναντι στο ιδιοτελές καπιταλιστικό κέρδος, αποκρούοντας τα σχέδια που διαφαίνονται για την επιβολή ενός «ρυθμιζόμενου νεοφιλελευθερισμού», με τη μία ή την άλλη αυταρχική εκδοχή του. Διεκδικούμε την καθιέρωση νέων κριτηρίων για την παραγωγή, την κατανάλωση και τη διανομή του πλούτου. Με ουσιαστική ενίσχυση και θωράκιση των δημοκρατικών θεσμών, με την εγκαθίδρυση θεσμών και μηχανισμών συλλογικού κοινωνικού ελέγχου. Κεντρική σημασία αποχτά η ενίσχυση και διεύρυνση της παραγωγικής βάσης της χώρας με βάση τις αρχές της αειφορίας και το δεσμευτικό στόχο για πλήρη και ποιοτική απασχόληση, η εξάλειψη της φτώχειας. Επιδιώκουμε την ανάδειξη, στήριξη και διεύρυνση του δημόσιου χώρου και των δωρεάν παρεχόμενων συλλογικών αγαθών.

Η πρότασή μας για τη διεύρυνση του δημόσιου χώρου, για μια στροφή στην οικονομία, με κριτήριο τις κοινωνικές ανάγκες, είναι μια πρόταση που μπορεί να συσπειρώσει ευρύτερες κοινωνικές δυνάμεις. Να οδηγήσει σε αμφισβήτηση των κυρίαρχων καπιταλιστικών αντιλήψεων για τις μορφές οργάνωσης της κοινωνίας. Να προβάλει την αναγκαιότητα εναλλακτικών μορφών οργάνωσης της κοινωνικής παραγωγής, που θα κινούνται με κριτήρια και στόχους διαφορετικούς και ανταγωνιστικούς προς τη λογική του καπιταλιστικού κέρδους. Με τον τρόπο αυτό, θα αναδειχτούν νέα ανταγωνιστικά στοιχεία, που αφορούν στο σκοπό της παραγωγής, τα κριτήρια και τους στόχους της ανάπτυξης, τις αξίες και την ποιότητα της ζωής.

Γνωρίζουμε ότι ο αγώνας για την επικράτηση ενός τέτοιου πολιτικού σχεδίου θα είναι μακρύς και δύσκολος. Ο οικουμενικός χαρακτήρας της κρίσης, που διαπλέκει τις οικονομίες όλων των χωρών του κόσμου και την πολιτική που ακολουθεί καθεμιά, αναδεικνύει την πολυπλοκότητα των πραγμάτων. Έτοιμες συνταγές δεν υπάρχουν, αλλά γνωρίζουμε ότι στην παρούσα φάση, απέναντι στον χρεοκοπημένο νεοφιλελευθερισμό και την πολιτική του, δεν αρκεί να διατυπωθεί απλώς μια άλλη πολιτική ή μια άλλη ρύθμιση, αλλά να αναπτυχθεί ο κοινωνικός και πολιτικός αγώνας που θα δώσει συγκεκριμένο περιεχόμενο, θα διεκδικήσει και τελικά θα υλοποιήσει αυτή την άλλη πολιτική και αυτή την άλλη ρύθμιση.

Η πορεία και η έκβαση του αγώνα για ριζική αλλαγή, θα εξαρτηθεί από τους συσχετισμούς στη χώρα μας και διεθνώς, από τις εξελίξεις στο κοινωνικό πεδίο, τη διαμόρφωση της συνείδησης και την ανάπτυξη της συλλογικής οργάνωσης των εργαζόμενων τάξεων, τους πολιτικούς συσχετισμούς και τη δυνατότητα αλλαγής ή αποφασιστικού επηρεασμού της δομής, της λογικής και της πολιτικής του κράτους.

Κεντρικοί άξονες και κατευθύνσεις της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ για μια στροφή στην οικονομία με κριτήριο τις βασικές κοινωνικές ανάγκες και στόχο τη διεύρυνση της σφαίρας των δημόσιων συλλογικών αγαθών είναι οι εξής:

1. Μέτρα ανακούφισης των εργαζομένων. Ενεργοποίησή και ενίσχυση του ρόλου και των συλλογικών μορφών έκφρασής τους. Ισχυρό κοινωνικό κράτος. Συλλογικά αγαθά προσβάσιμα σε όλους.

Η κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού έχει επιφέρει μια βάναυση αναδιανομή πόρων από την εργασία προς το κεφάλαιο. Ταυτόχρονα ενισχύθηκε η υπερσυγκέντρωση των εξουσιών στα εκτελεστικά όργανα, η αυταρχοποίηση των θεσμών και ο περιορισμός των δημοκρατικών δικαιωμάτων στο όνομα της ασφάλειας. Επείγει, κατά συνέπεια, πριν απ΄ όλα η καταπολέμηση των κοινωνικών ανισοτήτων και η μεταφορά δαπανών από τους εξοπλισμούς και άλλους αντιπαραγωγικούς τομείς σε επενδύσεις στην παιδεία, στην υγεία, στην επιστημονική έρευνα, στην προστασία του περιβάλλοντος, στην ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης. Ταυτόχρονα απαιτείται εισοδηματική πολιτική, που θα ενισχύει το εισόδημα απ΄ την εργασία, πολιτική φορολόγησης του κεφαλαίου και αναμόρφωση της λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Βασικό ωστόσο όπλο για την καταπολέμηση των κοινωνικών ανισοτήτων είναι πρώτα απ΄ όλα η ενεργοποίηση των ίδιων των εργαζομένων, η ανάπτυξη των αγώνων τους, η ενδυνάμωση των συλλογικών μορφών έκφρασής τους, το δυνάμωμα του συνδικαλιστικού κινήματος σε ταξική κατεύθυνση και η διεκδίκηση ενεργού ρόλου στο οικονομικό, στο κοινωνικό και στο πολιτικό πεδίο.

Η αναδιανομή του ΑΕΠ υπέρ της εργασίας, η φορολόγηση των κερδών του κεφαλαίου, των μεγάλων εισοδημάτων και περιουσιών, μια ολοκληρωμένη πολιτική πλήρους απασχόλησης, η πάταξη της διαπλοκής, της διαφθοράς, της φοροδιαφυγής, της εισφοροδιαφυγής, η ανακατανομή των δημοσίων δαπανών με τη δραστική μείωση των στρατιωτικών εξοπλισμών και της αλόγιστης σπατάλης, είναι σε θέση να εξοικονομήσουν τους αναγκαίους πόρους για την παιδεία και εκπαίδευση, την υγεία, την κοινωνική προστασία, το περιβάλλον και τον φυσικός πλούτος της χώρας. Αυτά τα δημόσια αγαθά, θα παλέψουμε να βρίσκονται έξω από την σφαίρα της ιδιωτικής κερδοσκοπίας, να είναι ποιοτικά, προσβάσιμα από όλους και να παρέχονται δωρεάν.

Διεκδικούμε ένα δίκαιο και βιώσιμο, καθολικό, δημόσιο και διανεμητικό συνταξιοδοτικό σύστημα. Ένα ποιοτικά αναβαθμισμένο δημόσιο σύστημα υγείας και περίθαλψης με ισότιμη πρόσβαση όλων. Ένα δημόσιο σύστημα δωρεάν παιδείας και εκπαίδευσης, από το νηπιαγωγείο μέχρι τα μεταπτυχιακά, ανοιχτό στην κοινωνία και τα προβλήματά της, όπου η απόκτηση και η προαγωγή της γνώσης θα αξιοποιείται για το κοινό καλό, ενώ η ίδια η γνώση θα διαχέεται σε ολόκληρο τον κοινωνικό ιστό.

2. Διεύρυνση του δημόσιου χώρου. Προτεραιότητα στα συλλογικά αγαθά. Δημόσιος τομέας στην υπηρεσία της κοινωνίας.

Στόχος μας είναι να διαμορφωθεί ένας δημόσιος χώρος παραγωγής και δημιουργίας συλλογικών κοινωνικών αγαθών, που θα βρίσκονται έξω απ΄ το πεδίο της καπιταλιστικής κερδοσκοπίας και θα είναι άμεσα προσιτά σε όλους. Προτείνουμε μια στρατηγική για την πλήρη επαναφορά ιδιωτικοποιημένων επιχειρήσεων στο δημόσιο τομέα, με αφετηρία αυτές που σχετίζονται με τις θεμελιώδεις ανάγκες κοινωνικής αναπαραγωγής, όπως της ενέργειας, των τηλεπικοινωνιών, των μεταφορών, της ύδρευσης, των βασικών υποδομών, των συγκοινωνιακών δικτύων και του τραπεζικού συστήματος. Δεν θέλουμε την επιστροφή στον χρεοκοπημένο κρατισμό περασμένων δεκαετιών, που στο όνομα της κοινωνίας εξυπηρετούσε το κεφάλαιο και είχε μετατρέψει το δημόσιο τομέα και τις ΔΕΚΟ σε βάλτο γραφειοκρατίας, ρουσφετιού, συναλλαγής και διαφθοράς. Διεκδικούμε το τυπικά δημόσιο να γίνει πραγματικά δημόσιο και το κρατικό να αποκτήσει ουσιαστικό κοινωνικό περιεχόμενο. Ο δημόσιος χαρακτήρας δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην τυπική μορφή της ιδιοκτησίας αλλά να επεκτείνεται στους στόχους και στα κριτήρια λειτουργίας των αντίστοιχων υπηρεσιών, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η μεγιστοποίηση της κοινωνικής αποτελεσματικότητας σε συνθήκες δημοκρατικού κοινωνικού ελέγχου. Στόχος είναι να διαμορφωθεί μια νέα μορφή δημόσιας επιχείρησης, η δράση της οποίας θα τίθεται διαρκώς στην κρίση της κοινωνίας και η κοινωνική αποτελεσματικότητα της οφείλει να αποτυπώνει, ακριβώς, τον κοινωφελή της χαρακτήρα. Η δημόσια σφαίρα διευρύνεται, αλλά, κυρίως, αλλάζει περιεχόμενο και ρόλο, διαμορφώνοντας κριτήρια με βάση τα οποία οι άνθρωποι και οι ανάγκες τους αρχίζουν να τίθενται πάνω από τα κέρδη και τα ιδιοτελή συμφέροντα.

Με αυτόν τον τρόπο η πορεία ανάπτυξης της χώρας συνδέεται με τη συγκρότηση ενός νέου δημόσιου τομέα, ο οποίος δεν θα αποσκοπεί στο κέρδος. Ο τομέας αυτός θα οργανώνεται με μορφές και φορείς οικονομικής δραστηριότητας, που οι σκοποί τους και ο δημοκρατικός τρόπος στην λήψη των αποφάσεων, στον καθορισμό των στόχων και στη γενικότερη λειτουργία τους, θα έρχονται σε αντίθεση με λογικές του συστήματος.

3. Παραγωγική ανασυγκρότηση και ανάπτυξη. Οικολογικός μετασχηματισμός της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας.

Η ανάπτυξη που σχεδιάζουμε προϋποθέτει ευρύτατη κοινωνική και πολιτική συμφωνία, δημοκρατική συμμετοχή και τον διαρκή κοινωνικό έλεγχο. Προϋποθέτει έναν ριζικά διαφορετικό πολιτικό και κοινωνικό συσχετισμό που μπορεί να αποτυπώνεται σε μια κυβέρνηση με προσανατολισμό και πρόγραμμα την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των εργαζομένων. Πυρήνα της αντίληψής μας αποτελεί η ανάδειξη σε πρωταγωνιστική δύναμη, κοινωνικά και πολιτικά των εργαζομένων. Κεντρικά χαρακτηριστικά της αντίληψής μας είναι:

  • Η εναρμόνιση με την προτεραιότητα, όχι απλά του σεβασμού, αλλά της ριζικής και διαρκούς βελτίωσης του φυσικού περιβάλλοντος.
  • Ο αποκεντρωμένος χαρακτήρας, η ισόρροπη οργάνωση (απέναντι στον τωρινό υπερσυγκεντρωτισμό του καπιταλιστικού μοντέλου) και η ήπια κλίμακα, σε αντιστοιχία με το πλουτοπαραγωγικό δυναμικό κάθε περιοχής.
  • Διαφωνούμε ριζικά και με τον υδροκεφαλισμό των μητροπολιτικών και των μεγάλων αστικών κέντρων και με την συγκέντρωση ενός τομέα σε μια περιοχή (π.χ. ενέργεια σε Πτολεμαϊδα και Μεγαλόπολη).
  • Ο σχεδιασμός στηρίζεται στην ενεργή συμμετοχή της ίδιας της κοινωνίας. Γίνεται κυρίως από τα κάτω προς τα επάνω. Το ίδιο και οι διαδικασίες ελέγχου. Με αξιοποίηση όλων των σύγχρονων εργαλείων ενημέρωσης ώστε να δίνεται η δυνατότητα στη συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών να παίρνει ουσιαστικό μέρος στις αποφάσεις. Για να πραγματοποιηθεί μια τέτοια πορεία απαιτείται ολόκληρο πλέγμα νέων θεσμών και διαδικασιών, που θα εξασφαλίζουν τη διάχυση της γνώσης και της πληροφόρησης.

Οι παραπάνω στόχοι οφείλουν να συνδεθούν με μια πολιτική για τη ριζική ανασυγκρότηση της ίδιας της παραγωγικής βάσης της κοινωνίας μας. Αυτή η πολιτική ριζικής ανασυγκρότησης έχει σαν κεντρικό στόχο την ανταπόκριση στις υλικές και πνευματικές ανάγκες της κοινωνίας και την κάλυψη των αναγκών της κοινωνίας.

Αγωνιζόμαστε για να μπει τέλος στην αποδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού. Να μπει τέλος στο μονόπλευρο προσανατολισμό της παραγωγής στα λεγόμενα διεθνώς ανταγωνιστικά αγαθά (όπου το κριτήριο της ανταγωνιστικότητας κυριαρχείται από το φθηνό μεροκάματο). Αγωνιζόμαστε για να υπάρξει ανάπτυξη τομέων που χρόνια μπλοκαρίστηκαν από τις λογικές του εύκολου κέρδους ή τους καταναγκασμούς της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης (μεταποιητική βιομηχανία, αγροτική βιομηχανία, έρευνα τεχνολογία, καθετοποίηση). Να υπάρξει πλήρης αξιοποίηση του πλουτοπαραγωγικού δυναμικού της χώρας (ενέργεια και ειδικά ήπιες μορφές, ορυκτός πλούτος, έδαφος), συνυπολογίζοντας τον πεπερασμένο χαρακτήρα των φυσικών πόρων.

Επιδιώκουμε να υπάρξει ριζικός αναπροσανατολισμός του σημερινού οικονομικού προφίλ. Μια πολιτική υποκατάστασης των εισαγωγών, ειδικά των βασικών παραγωγικών μέσων και τεχνολογιών αιχμής, από ντόπια παραγωγή είναι αναγκαία για να αντιμετωπιστούν τα μεγάλα και διαρκώς διευρυνόμενα παραγωγικά ελλείμματα.

Η κατεύθυνση αυτή συνδέεται άρρηκτα με γενναίες επενδύσεις στην παιδεία, στην επιστημονική έρευνα, στην αναζήτηση της καινοτομίας και στον πολιτισμό προκειμένου αυτοί οι τομείς να καταστούν πραγματικός άξονας ανάπτυξης. Οφείλει, ακόμη, να εκσυγχρονίσει και να αναβαθμίσει, με σαφή περιβαλλοντικά κριτήρια, τις παραγωγικές διαδικασίες στη βιομηχανία, στη βιοτεχνία, στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και στις κατασκευές, να προχωρήσει σε γενναία μέτρα για την αναζωογόνηση της υπαίθρου σε όλα τα επίπεδα και να συνδέσει τον ποιοτικά αναβαθμισμένο και περιβαλλοντικά φιλικό τουρισμό ήπιας (και ούτε καν τοπικά κυριαρχικής) κλίμακας με τις παραγωγικές δραστηριότητες.

Η πολιτική για την ανασυγκρότηση της παραγωγικής βάσης της κοινωνίας μας δεν μπορεί παρά να στηρίζεται στην πλήρη απασχόληση, στη σταθερή εργασία και σε μισθούς που να εξασφαλίζουν την αξιοπρεπή διαβίωση των εργαζομένων. Κύρια παραγωγική δύναμη ήταν και είναι πάντοτε οι ίδιοι οι εργαζόμενοι. Ο εμπλουτισμός του περιεχομένου της εργασίας, η ενίσχυση του ρόλου των εργαζομένων στην παραγωγή, η ανάδειξη της πρωτοβουλίας τους και ο καθοριστικός ρόλος τους στη διεύθυνση της παραγωγής μπορούν να συνδυαστούν με τη γενικευμένη παιδεία και την περιβαλλοντικά φιλική χρήση της τεχνολογικής καινοτομίας, απαντώντας έτσι στα περισσότερα ερωτήματα που έχουν να κάνουν με την καλώς εννοούμενη παραγωγικότητα.

Η παραγωγική ανασυγκρότηση που διεκδικούμε οφείλει να συνδέεται αξεδιάλυτα με τον οικολογικό μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας. Ο οικολογικός μετασχηματισμός είναι μια βαθειά διαδικασία που συνδέεται γενικότερα με το μετασχηματισμό τόσο της χωρικής οργάνωσης (αστικοποίηση, υπερδόμηση) όσο και των πολιτιστικών προτύπων της κοινωνίας (καταναλωτισμός, ατομισμός) όπως έχουν επιβληθεί από τον καπιταλισμό. Αυτός ο βαθύς μετασχηματισμός δεν μπορεί να γίνει μέσα από το λεγόμενο «πράσινο καπιταλισμό», που παραμένοντας στη προτεραιότητα του κέρδους μπορεί στην καλύτερη περίπτωση να φέρνει μερικές δευτερεύουσες αλλαγές, που μάλιστα στις περισσότερες περιπτώσεις έχουν και παράπλευρες αρνητικές συνέπειες. Το παράδειγμα της ανάπτυξης της αιολικής ενέργειας με καπιταλιστικό τρόπο μέσα από φαραωνικά αιολικά πάρκα, που καταστρέφουν δάση και ολόκληρες περιοχές είναι ενδεικτικό.

Είναι εφικτή, αν ανατραπεί η πρωτοκαθεδρία του κέρδους, μια άλλου τύπου ανάπτυξη συμβατή με τη φύση, που όχι μόνον σέβεται αλλά να βελτιώνει διαρκώς το φυσικό περιβάλλον.

Κατά την παραγωγική ανασυγκρότηση που προτείνουμε και διεκδικούμε, η οικολογική διάσταση διαχέεται:

  • σε κάθε τομέα της παραγωγικής διαδικασίας, συγκροτώντας ένα οργανικό πλέγμα.
  • στην ανάπτυξη νέων παραγωγικών δραστηριοτήτων με αντικείμενο την προστασία και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος
  • στη θεσμική και δημοκρατική θωράκιση του περιβάλλοντος.
  • στην υιοθέτηση από κάθε κοινωνική δραστηριότητα τεχνικών παραγωγής, κοινωνικής –χωροταξικής οργάνωσης και καταναλωτικών πρακτικών που θα βρίσκονται σε σταθερή αρμονία με τη φύση και το περιβάλλον.
  • Τελικός στόχος είναι η αποκατάσταση μιας νέας αρμονικής σχέσης ανάμεσα στη φύση και σε όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες.

4. Νέο πλαίσιο οργάνωσης και λειτουργίας των θεσμών, της δημόσιας διοίκησης και της αυτοδιοίκησης.

Το πολιτικό σύστημα της χώρας είναι σε βαθιά κρίση: σε κρίση νομιμοποίησης και αντιπροσώπευσης, σε κρίση των δημοκρατικών θεσμών και της κοινωνικής αντιπροσώπευσης. Η επίθεση του νεοφιλελευθερισμού οδηγεί ολοένα και περισσότερο στη συρρίκνωση των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων και στην αμφισβήτηση των ατομικών ελευθεριών. Η όξυνση των κοινωνικών αντιθέσεων, η οικονομική κρίση, η αύξηση των ανισοτήτων, η κοινωνική αδικία, η φτώχεια, ο ρατσισμός οδηγούν στη σκλήρυνση του νομικού εποικοδομήματος και στην ενίσχυση των κατασταλτικών μηχανισμών. Παράλληλα η γραφειοκρατία, η διαφθορά, τα φαινόμενα σήψης και η πελατειακή λογική διαπερνούν μεγάλα τμήματα της δημόσιας διοίκησης και δημιουργούν ασφυκτικές συνθήκες για την άσκηση και των πιο στοιχειωδών δικαιωμάτων των πολιτών.

Δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατική ανασυγκρότηση της χώρας χωρίς τη ριζική μεταρρύθμιση του δικαίου, των πολιτικών θεσμών, της δημόσιας διοίκησης και της αυτοδιοίκησης. Χωρίς την αντιμετώπιση της λογικής της έντασης, της καταστολής και μέτρων έκτακτης ανάγκης στο πλαίσιο και των πολιτικών αντιμετώπισης απ΄ το σύστημα της κρίσης.

Αρχές ενός νέου πλαισίου οργάνωσης και λειτουργίας των θεσμών, της δημόσιας διοίκησης και της αυτοδιοίκησης οφείλουν να είναι, η ισότιμη δυνατότητα πρόσβασης των πολιτών στους θεσμούς και στη διοίκηση, η ουσιαστική δημοκρατία, η κατοχύρωση των κοινωνικών, των πολιτικών και των ατομικών δικαιωμάτων, ο δημοκρατικός προγραμματισμός και έλεγχος, η δημόσια λογοδοσία σε όλα τα επίπεδα και όλους τους τομείς, χωρίς εξαιρέσεις και «παραγραφές» που νομιμοποιούν τόσο τη διαφθορά όσο και την ανευθυνότητα. Διεκδικούμε τη διεύρυνση και την εμβάθυνση της δημοκρατίας. Την επέκταση των πεδίων δημοκρατικής συμμετοχής και τη διεύρυνσή της σ΄ όλες τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Την πλήρη ελευθερία της έκφρασης. Την καταπολέμηση των πρακτικών χειραγώγησης του λαού από τα ΜΜΕ. Οι συχνότητες είναι κοινωνική ιδιοκτησία και δεν μπορεί να παραχωρούνται στα ιδιωτικά συμφέροντα. Είναι απαραίτητο να τερματιστεί το καθεστώς της διαπλοκής.

Διεκδικούμε τον εκδημοκρατισμό του πολιτικού συστήματος. Την συνταγματική κατοχύρωση και προστασία των δημόσιων αγαθών (παιδεία, υγεία, περιβάλλον, πρόνοια), του διαχωρισμού της εκκλησίας από το κράτος, του εκλογικού συστήματος της απλής αναλογικής. Διεκδικούμε, επίσης, αιρετή Αυτοδιοίκηση σε όλα τα επίπεδα, που θα λειτουργεί με εγγυημένους οικονομικούς πόρους, θα είναι διοικητικά ανεξάρτητη και δημοκρατικά ελεγχόμενη απ΄το λαό. Σε άμεση συνάρτηση με τα παραπάνω, διεκδικούμε μια σύγχρονη, αποκεντρωμένη και αποτελεσματική δημόσια διοίκηση που θα λειτουργεί στην υπηρεσία και υπό τον έλεγχο των πολιτών και ταυτόχρονα θα είναι θωρακισμένη απέναντι στα μεγάλα συμφέροντα και την πελατειακή λογική.

5. Αναζωογόνηση και στήριξη της καλλιτεχνικής και πνευματικής παραγωγής.

Η πολιτιστική κρίση που βιώνουμε έχει τις ρίζες της στις αντιθέσεις του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και της βαθιάς κρίσης των κυρίαρχων αξιών και ιδεών του νεοφιλελευθερισμού. Οι συνέπειες της πολιτιστικής κρίσης εκτείνονται σ΄ όλη την κοινωνία και πλήττουν με ιδιαίτερη δριμύτητα τις εργαζόμενες τάξεις και τη νεολαία. Οι πολιτιστικές αξίες, ο αθλητισμός, τα καταναλωτικά πρότυπα, τα πρότυπα κοινωνικής συμπεριφοράς, ο τρόπος ζωής που προβάλλονται απ΄ την άρχουσα τάξη και τα καλλιτεχνικά ρεύματα που στηρίζει και κυρίως η μαζική κουλτούρα και υποκουλτούρα που προωθεί, με κύρια οχήματα τα ΜΜΕ, αποσκοπούν τελικά στην εξυπηρέτηση των αναγκών της καπιταλιστικής αγοράς και των μακροπρόθεσμων συμφερόντων του συστήματος.

Η ανάπτυξη της προσωπικότητας, των δυνάμεων και ικανοτήτων του ανθρώπου, της πνευματικής και ψυχικής καλλιέργειας. Η στήριξη των ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών. Η αναζωογόνηση και ο εμπλουτισμός της πνευματικής παραγωγής. Η εξασφάλιση του πλουραλισμού και της ελευθερίας έκφρασης των καλλιτεχνών. Η εξασφάλιση των όρων και των προϋποθέσεων για τη συμμετοχή όλων στην πολιτιστική παραγωγή και στον αθλητισμό. Η οργανική ένταξη των προϊόντων του πολιτισμού στη ζώσα καθημερινότητα των πολιτών, αποτελούν σήμερα για την ριζοσπαστική Αριστερά ζητήματα πρώτης προτεραιότητας και χαρακτηριστικά που θα μετατρέψουν τον πολιτισμό σε όρο για μια νέα κοινωνική ανάπτυξη και ουσιώδη προϋπόθεση της κοινωνικής αλλαγής.

Στόχος μας ο σοσιαλισμός

Απ΄ όλα τα παραπάνω είναι καθαρό ότι το πολιτικό μας σχέδιο και οι προγραμματικές θέσεις μας βρίσκονται:

  • Σε πλήρη αντιπαράθεση με τη νεοφιλελεύθερη μορφή του σύγχρονου καπιταλισμού και με ό,τι συγκροτεί τόσο αυτή τη μορφή όσο και τον ίδιο τον καπιταλισμό σε επίπεδο παραγωγικών σχέσεων, αξιών, οικονομίας, πολιτικής και θεσμών.
  • Σε πλήρη αντίθεση με την πολιτική της εμπορευματοποίησης και της ιδιωτικοποίησης, της απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων, της απελευθέρωσης των αγορών και της ελεύθερης κίνησης των κεφαλαίων.
  • Σε αντιπαράθεση με τη νεοφιλελεύθερη αρχιτεκτονική της ΟΝΕ, με τους καταναγκασμούς και τους ασφυκτικούς περιορισμούς που έχει επιβάλει ο κυρίαρχος συσχετισμός δυνάμεων τόσο στο πλαίσιο της Ευρώπης όσο και στο σύνολο των διεθνών θεσμών και οργανισμών.

Σήμερα οι θεσμοί και οργανισμοί αυτοί, κατά κανόνα αντί να υπηρετούν την ειρήνη και τη συνεργασία των λαών, έχουν καταστεί μοχλοί που πιέζουν προς την κατεύθυνση της διεξαγωγής ή της νομιμοποίησης πολέμων όπως και μηχανισμοί που προωθούν ή προστατεύουν τη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση και την ηγεμονία των ΗΠΑ.

Ο καπιταλισμός γενικά και στην νεοφιλελεύθερη μορφή του ειδικότερα είναι το σύστημα που οδηγεί αναπότρεπτα σε ακραίες μορφές την κοινωνική πόλωση, σε περιβαλλοντικές κρίσεις και σε πολεμικές επεμβάσεις. Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε αλλά αντίθετα ξεκινάμε απ΄ την πραγματικότητα ότι τα ανταγωνιστικά ταξικά συμφέροντα είναι που καθορίζουν το οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό και πολιτιστικό περιβάλλον και τις αντίστοιχες ιδέες και πολιτικές συμπεριφορές.

Το σχέδιο και οι προτάσεις μας, κατά συνέπεια, δεν αντιπαρατίθενται απλώς στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική μήτρα του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού. Ταυτόχρονα ορίζουν ένα αντικαπιταλιστικό πεδίο κοινωνικών και πολιτικών αγώνων, ένα πεδίο αγώνων που διεκδικούν μια συνολική ριζική αλλαγή σε εθνικό επίπεδο, όπως και παράλληλα μια συνολική ριζική αλλαγή στο επίπεδο της Ευρώπης και του κόσμου.

Στρατηγικός στόχος του Συνασπισμού της Ριζοσπαστικής Αριστεράς είναι ο σοσιαλισμός στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και στον κόσμο.

Στις σημερινές συνθήκες η επικαιρότητα του σοσιαλισμού αναδεικνύεται πλατιά, κινητοποιώντας δυνάμεις σε διαρκώς ευρύτερη κλίμακα. Ο αγώνας μας για το σοσιαλισμό δεν μπορεί παρά να κινείται στο έδαφος των ταξικών αντιθέσεων και συγκρούσεων και να στοχεύει στην αλλαγή των παραγωγικών σχέσεων, την κατάργηση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας, την κοινωνική απελευθέρωση, την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Ο σοσιαλισμός δεν μπορεί να προκύψει παρά από τη δράση, την ενεργό συμμετοχή, την πλατιά συναίνεση της πλειοψηφίας του εργαζόμενου λαού. Ο σοσιαλισμός για τον οποίο παλεύουμε, αξιοποιώντας τη θετική και αρνητική εμπειρία του παρελθόντος, αντλεί την έμπνευση και το περιεχόμενό του απ΄ το μέλλον και θα κινείται στο έδαφος της πλήρους εξασφάλισης και της συνεχούς διεύρυνσης των πολιτικών, κοινωνικών και ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών όλων των πολιτών. Το κεντρικό καθήκον του ΣΥΡΙΖΑ, είναι να συμβάλλει συστηματικά στην ενεργοποίηση και στη συσπείρωση των ταξικών και λαϊκών δυνάμεων, που υφίστανται την εκμετάλλευση και την καταπίεση του καπιταλισμού. Να συνθέσει τα αιτήματά τους σε μια συνεκτική πολιτική στρατηγική, που αποσκοπεί στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας ισότητας, ελευθερίας και δικαιοσύνης, μιας κοινωνίας σοσιαλιστικής, στην οποία οι εργαζόμενοι, οι λαϊκές τάξεις θα αναλάβουν οι ίδιοι τη διεύθυνση της κοινωνίας.