Ασφάλιση

2. Μια δημόσια και καθολική κοινωνική ασφάλιση

Η αποδόμηση, ιδιωτικοποίηση και συρρίκνωση του συστήματος της κοινωνικής ασφάλισης, είναι μια τραγική συνέπεια της πολιτικής του νεοφιλελευθερισμού στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.

Οι πολιτικές που υλοποιούνται στα πλαίσια της Συνθήκης του Μάαστριχτ, του Συμφώνου Σταθερότητας και της διαδικασίας απορύθμισης της αγοράς εργασίας, οδηγούν στη μείωση τόσο των κρατικών δαπανών, για τις λεγόμενες δημοσιονομικές προσαρμογές, όσο και των εργοδοτικών εισφορών, για την αύξηση της κερδοφορίας και της «ανταγωνιστικότητας» του κεφαλαίου.

Η συρρίκνωση των ασφαλιστικών δικαιωμάτων και των συντάξεων, η ιδιωτικοποίηση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και η εμπλοκή των αποθεματικών των Ασφαλιστικών Ταμείων στις φούσκες των Χρηματαγορών και των δομημένων ομολόγων, αποτέλεσαν εργαλεία για την αλλαγή του χαρακτήρα των ασφαλιστικών συστημάτων.

Στην Ελλάδα η κατάσταση αυτή επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο με τη λεηλασία των αποθεματικών της κοινωνικής ασφάλισης, μέσω της για δεκαετίες υποχρεωτικής άτοκης κατάθεσής τους σε ειδικό λογαριασμό της Τράπεζας της Ελλάδας και μέσω της διαρκούς καταλήστευσης των πόρων της κοινωνικής ασφάλισης με την εκτεταμένη εισφοροδιαφυγή, τη μαύρη εργασία και την μη απόδοση βεβαιωμένων εισφορών από το Κράτος και τη μεγάλη εργοδοσία στα Ασφαλιστικά Ταμεία.

Τον πιο πρόσφατο, αλλά και πιο απειλητικό για τον δημόσιο και κοινωνικό χαρακτήρα του ασφαλιστικού συστήματος, κίνδυνο αποτελούν οι επιλογές του περίφημου συστήματος των 3 πυλώνων, που αποβλέπει στο άνοιγμα του δρόμου στην πλήρη ιδιωτικοποίηση του κοινωνικού ασφαλιστικού συστήματος, καθώς και η προώθηση των λεγόμενων επαγγελματικών Ταμείων, με στόχο την απορρόφηση της επικουρικής ασφάλισης και την χωρίς οποιοδήποτε δημόσιο έλεγχο «αξιοποίηση» των αποθεματικών τους στις Διεθνείς Χρηματαγορές.

Οι κυβερνήσεις της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ με αλλεπάλληλους νόμους (1902/90, 2084/92, 3029/02) κατακρεούργησαν κυριολεκτικά τα ασφαλιστικά δικαιώματα των ασφαλισμένων, ενώ με τον τελευταίο νόμο (3655/08), η κυβέρνηση της Ν.Δ. προχώρησε σε μια βίαιη ενοποίηση των ασφαλιστικών ταμείων, δημιουργώντας μια αδιέξοδη, εκρηκτική και διαλυτική κατάσταση στην κοινωνική ασφάλιση.

Ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει και διεκδικεί ένα ισχυρό, αναβαθμισμένο και κοινωνικά αποτελεσματικό, δημόσιο και καθολικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, που θα καλύπτει πλήρως όλους όσους εργάζονται ή είναι άνεργοι που αναζητούν εργασία και θα διασφαλίζει ανθρώπινες και αξιοπρεπείς συντάξεις, μαζί με σύγχρονη, πλήρη και δωρεάν ιατροφαρμακευτική και υγειονομική περίθαλψη. Η σύνταξη, η υγεία, ο ανθρώπινος πόνος και οι ανάγκες των πιο ευάλωτων τμημάτων της κοινωνίας δεν μπορεί να αποτελούν αντικείμενα εμπορευματοποίησης και κερδοσκοπικής εκμετάλλευσης.

Στην κατεύθυνση αυτή προτείνουμε:

  • Την υπεράσπιση και ενίσχυση του δημόσιου, κοινωνικού, καθολικού, αναδιανεμητικού και αλληλέγγυου χαρακτήρα του ασφαλιστικού συστήματος.
  • Την απόκρουση επιβολής του συστήματος των 3 πυλώνων και των επαγγελματικών Ταμείων. Οι βασικοί πυλώνες του δημόσιου και κοινωνικού ασφαλιστικού συστήματος είναι δύο:
  1. Η κύρια ασφάλιση, που καλύπτει την κύρια σύνταξη και την υγεία και χρηματοδοτείται με το σύστημα της 3μερούς χρηματοδότησης (2/9 ο ασφαλισμένος, 4/9 ο εργοδότης και 3/9 το κράτος).
  2. Η επικουρική ασφάλιση, που καλύπτει την επικουρική σύνταξη, η οποία έχει συμπληρωματικό χαρακτήρα, καλύπτεται από την εγγύηση του Κράτους και χρηματοδοτείται με τις εισφορές εργαζόμενου και εργοδότη.
  • Την κατάργηση των αντιασφαλιστικών νόμων της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ και συγκεκριμένα των ν. 1902/90, 2084/92, 3029/02 και 3655/08.
  • Το πάγωμα της διαδικασίας των ενοποιήσεων που επέβαλαν οι νόμοι Ρέππα – Πετραλιά. Οι όποιες ενοποιήσεις θα γίνονται με τη συμμετοχή και συναίνεση των ασφαλισμένων, χωρίς συρρίκνωση ασφαλιστικών δικαιωμάτων και αφού προηγηθούν η διενέργεια αξιόπιστων αναλογιστικών μελετών και η κάλυψη από το Κράτος και την εργοδοσία, των όποιων ελλειμμάτων.
  • Την κατάργηση όλων των ασφαλιστικών διακρίσεων με βάση την ηλικία ή την ημερομηνία της πρώτης ένταξης σε ασφαλιστικό ταμείο.
  • Τη βελτίωση και όχι υποβάθμιση των ασφαλιστικών όρων και παροχών. Τα γενικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης ορίζονται στα 65 έτη για τους άνδρες και στα 60 για τις γυναίκες, με προοπτική τη μείωση στα 60 και 55 αντίστοιχα, ανεξάρτητα από ημερομηνία ασφάλισης. Γιά τα ΒΑΕ ορίζονται στα 60 για τους άνδρες και 55 για τις γυναίκες με προοπτική τα 55 και 50 αντίστοιχα. Να επανέλθουν οι θετικές διακρίσεις για τις μητέρες με ανήλικα παιδιά με επέκταση και στον πατέρα όταν έχει την επιμέλεια ως μόνος γονέας του ανηλίκου. Να επανέλθει ο θεσμός της πλήρους συνταξιοδότησης με 35ετία χωρίς όριο ηλικίας. Την υπεράσπιση του θεσμού των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων, επέκτασή του στο δημόσιο τομέα και νέα επαγγέλματα.
  • Την ασφαλιστική κάλυψη του χρόνου ανεργίας, ασθένειας, λοχείας και στρατιωτικής θητείας.
  • Τον υπολογισμό των υπερωριών και όλων των ημεραργιών στο χρόνο ασφάλισης και στις συντάξιμες αποδοχές.
  • Τον υπολογισμό της κύριας σύνταξης στο 80% των συντάξιμων αποδοχών του τελευταίου χρόνου ασφάλισης ή του καλύτερου χρόνου της τελευταίας 10ετίας και της επικουρικής, ως κάτω βάσης, στο 20% του συντάξιμου μισθού. Οι αναπροσαρμογές κύριας και επικουρικής σύνταξης γίνονται σύμφωνα με τις ετήσιες αυξήσεις των συλλογικών συμβάσεων των εν ενεργεία εργαζομένων.
  • Την καθιέρωση κατώτερης σύνταξης ίσης με 20 ημερομίσθια ανειδίκευτου εργάτης και επικουρικής ίσης με 5 ημερομίσθια.
  • Την τροποποίηση του καθεστώτος διαδοχικής ασφάλισης, ώστε να μην οδηγεί σε μείωση των συντάξεων.
  • Την καθιέρωση βιβλιαρίου υγείας για όλους όσους κατοικούν στην Ελλάδα.
  • Την περιφρούρηση των πόρων της κοινωνικής ασφάλισης με το χτύπημα της ανασφάλιστης εργασίας (συμπεριλαμβανομένης και της συμμετοχής σε προγράμματα Stage) και της εισφοροδιαφυγής, της εισφοροαπαλλαγής και των χαριστικών ρυθμίσεων στην απόδοση των οφειλών του κράτους και της εργοδοσίας στα Ταμεία. Ασφαλή διαχείριση των αποθεματικών και της ακίνητης περιουσίας των Ταμείων. Απαγόρευση χρηματιστηριακών παιχνιδιών με τα αποθεματικά των Ταμείων. Ενίσχυση των ελεγκτικών οργάνων με προσωπικό, μέσα και πόρους και θεσμοθέτηση του δικαιώματος των εκπροσώπων των εργαζομένων για παρέμβαση και έλεγχο στις επιχειρήσεις και τα εργοτάξια.
  • Την καθιέρωση της 3μερούς χρηματοδότησης του ασφαλιστικού συστήματος για όλους τους ασφαλισμένους. Οι εισφορές (εργαζόμενου, εργοδότη, κράτους) να υπολογίζονται επί του συνόλου των καταβαλλομένων αποδοχών.
  • Σταδιακή επιστροφή των λεηλατηθέντων από το Κράτος αποθεματικών των Ταμείων και θεσμοθέτηση νέων πόρων για το ασφαλιστικό σύστημα.
  • Το Κράτος εγγυάται, με συνταγματική υποχρέωση, τις παροχές και της κύριας και της επικουρικής ασφάλισης.